Tejkalimi në dua (1)

Lutja, e të dyja llojeve – lutja e kërkesës dhe lutja e adhurimit – është një akt i madh adhurimi dhe një akt sublim përkushtimi për të cilin besimtarët e mirë përpiqen dhe konkurrojnë në çdo kohë. Kjo sepse tregon natyrën e vërtetë të robërisë në fjalë dhe vepra, dhe me të vërtetë përfshin kërkimin e ndihmës dhe mbështetjes nga Allahu i Plotfuqishëm dhe të qenit në nevojë për Të, pranimin e pafuqisë, lutjen dhe mohimin e çdo fuqie apo force. Është gjithashtu premtimi i Zotit tonë për t’iu përgjigjur atyre që i luten Atij dhe për t’i kërcënuar ata që e përçmojnë lutjen e Tij. Allahu i Plotfuqishëm tha: “ Zoti juaj ka thënë: “Lutmuni Mua, se do t’ju përgjigjem! Me të vërtetë, ata që tregohen mendjemëdhenj të  të Më adhurojnë, do të hyjnë në Xhehenem të poshtëruar”!”[ Gafir: 60 ]

Megjithatë, lutja mund të pengohet që  të përmbushet, si p.sh. nëse mungojnë disa ose të gjitha kushtet e saj. Një aludues të  shkurtër të disa prej pengesave e gjejmë në thënien e të Plotfuqishmit:  ” Lutjuni Zotit tuaj përulësisht dhe ngadalë! Njëmend, Ai nuk i do ata që e kalojnë kufirin.” [El-A’raf: 55]. Në këtë shkëndi, ka një njoftim të rëndësishëm rreth  dashurisë së Zotit për ata që e lusin Atë në  mënyrë legjitime, dhe rreth  seriozitetit të tejkalimit në lutje deri në atë masë sa Ai e mohoi dashurinë e Tij për shkelësit duke përdorur edhe pjesëzë të përforcimit kuptimor.

Është transmetuar se ai, paqja dhe bekimet qofshin mbi të, ka thënë: “Në këtë Ummet do të ketë njerëz  që do të bëjnë tejkalime  në pastrim dhe në lutje.” ( Sahih Ebi Davuud, nr. 96)

Tejkalimi i përmendur,  siç thotë Ibnul-Kajimi, nënkupton: “…çdo kërkesë që bie ndesh me urtësinë e Zotit ose përfshin kundërshtim me Sheriatin dhe urdhrat e Tij, ose përfshin diçka në kundërshtim me atë që Ai na ka informuar, përbën  tejkalim  të cilin  Allahu  nuk e don, sikurse që nuk e don as atë që e vepron.”

Format e tejkalimit në lutje zakonisht nuk  dalin jashtë këtyre tre llojeve:

1. Tejkalimi në format e lutjes

Lutësi duhet të jetë i kujdesshëm që të zgjedhë formula lutjesh që janë në përputhje me ligjin islam, që kanë kuptim të qartë, janë të strukturuara mirë, janë të lehta për t’u shqiptuar dhe që e kënaqin shpirtin, siç e shohim në emrat e bukur të Allahut kur lutësi thotë në lutje: “O i Gjithmëshirshëm, o Mëshirues, më mëshiro mua! O i Përjetshëm, o Mbajtës, me mëshirën Tënde kërkoj ndihmë, o Zotërues i Madhërisë dhe i Nderit.” Nuk do të gjeni formulë më të mirë për lutjen drejtuar Allahut të Plotfuqishëm sesa emrat e Tij të bukur dhe cilësitë e Tij madhështore: “Thuaj: “Thirrni Allahun ose thirrni të Gjithëmëshirshmin, me cilindo emër që ta thirrni ju Atë, Ai ka emrat më të bukur.”[El-Isra’: 110] Allahut i përkasin emrat më të bukur, andaj thirreni Atë (lutjuni Atij) me to dhe largohuni nga ata që i shtrembërojnë emrat e Tij. [El-A’raf: 180] Prandaj, lutësi duhet t’i lutet Allahut të Plotfuqishëm me emrat dhe cilësitë e Tij, por edhe duhet të jetë i kujdesshëm që në lutjen e tij  të përdorë fjalë të njohura e të sakta, dhe të shmangë fjalët e çuditshme, kuptimet e paqarta, strukturat komplekse dhe të vështira për t’u kuptuar. Ndër këto janë:

 Përpjekja e rimimit të fjalëve

Paraardhësit e drejtë të këtij umeti  denoncuan duatë me shprehje të  rimuara artificialisht  dhe komplikimin në formulimin   e strukturave, pasiqë  kjo bie ndesh me udhëzimin fisnik profetik. Prandaj, kur Urve ibnu Zubejrit i paraqitej ndonjë lutje si lutje e Profetit, paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të,  ose e shokëve të  tij,  por    që përmbante prozë të rimuar , ai thoshte: “Ata gënjejnë. As i Dërguari i Allahut, paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të,  dhe as shokët e tij nuk ishin rimuesë.” Aisha, Allahu qoftë i kënaqur me të, i tha Ibn Ebi Sa’ib: “Ki kujdes nga proza ​e rimuar në lutje, sepse unë e di që Profeti, paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të, dhe shokët e tij, Allahu qoftë i kënaqur me ta,  nuk e bënin këtë.” Ibn Abbasi, Allahu qoftë i kënaqur me të, gjithashtu e këshilloi  Ikrimen, duke i thënë: “Kujdes prozën e rimuar në lutje, shmange atë, sepse unë e di që i Dërguari i Allahut, paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të,  dhe shokët e tij nuk  bënin asgjë tjetër përveç kësaj shmangieje.”

Kurtubiu i konsideronte lutjet me rimë si një nga format e tejkalimit në lutje. Ai  thotë: “ Prej tejkalimit  është lutja me atë që nuk është në Libër e as në Traditën profetike, kështu që ai zgjedh shprehje të varfra dhe fjalë me rimë që i ka gjetur nëpër fleta e që nuk kanë bazë e as mbështetje, kështu që i bën ato sloganin e tij dhe braktis atë me të cilën u lut i Dërguari i Zotit, paqja dhe mëshira e Zotit qofshin mbi të , dhe e gjithë kjo pengon që lutja e tij të pranohet.”

Kësiosj pra, lutësi duhet t’i shmangë lutjet që përmbajnë rima dhe fjalë të ndërlikuara që bien ndesh me Sheriatin  islam.

Thirrja e Zotit të Plotfuqishëm me atë që nuk  përmend  Libri e as  Suneti

Ja disa shembuj:

Disa prej tyre thonë në lutje: “O i Domosdoshëm, O i vjetër, O Shkak i shkaqeve, O Prodhues i krijesave etj,… më fal.”

Fjala “O zotëriu im” në lutje nuk është një fjalë e zakonshme ose e njohur në Sheriatin islam, dhe për këtë arsye dijetarët e konsiderojnë atë si një nga fjalët e urrejtura në lutje.

Ebu el-Abbas Ibn Tejmije ka thënë : Malik dhe Ibn Ebi Imrani, ndër shokët e Ebu Hanifes rh.a., dhe të tjerë nuk e pëlqenin lutjen që thoshte: “O zotëriu im, o zotëriu im.” Ata thanë: “Thuaj siç thonin profetët: ‘Zoti im, Zoti im!”

– Thirrja e Zotit të Plotfuqishëm duke përdorur përemrin “Hu- Ai “ në mënyrë që ai të quhet “O Ai” ose duke e përsëritur “HU HU HU” ose lutja duke përsëritur vetëm emrin e Zotit “Allah, Allah, Allah” ose thirrja e Zotit të Plotfuqishëm duke thënë “Ah” vazhdimisht, duke besuar se është një nga emrat e bukur të Zotit ose një nga emrat më të mëdhenj. Të gjitha këto shprehje dhe të ngjashme janë të çuditshme e mashtruese në peshoren e sheriatit  islam, dhe nuk lejohet të kërkohet ndërmjetësim përmes tyre, sepse ato janë një formë shtrembërimit  të emrave të bukur të Zotit të Plotfuqishëm, pasi emrat e Zotit të Plotfuqishëm  janë vetëm në bazë të shpalljes.

Çështja është  t’i kushtosh vëmendje zgjedhjes së emrave dhe atributeve të Zotit që janë të përshtatshme për situatën kur lutesh, dhe kjo  është mënyra më e sigurt dhe më e dobishme për të arritur atë që dëshirohet në kohën më të shkurtër të mundshme.

2. Tejkalimi në kërkesë

Allahu, i Plotfuqishmi, iu përgjigjet të gjitha lutjeve, qofshin ato për të kërkuar bekime apo për të larguar fatkeqësi. Asnjë lutës nuk bën lutje të cilës nuk i  iu përgjigjet  Ai. Allahu, i Plotfuqishmi, na informoi nëpërmjet Profetit të Tij fisnik, paqja dhe bekimi qofshin mbi të, se Ai është: “I Turpshëm , Bujar, turpërohet , kur një njeri i ngre duart drejt Tij, t’ia kthejë  ato bosh dhe të zhgënjyera.”  Ai, paqja dhe bekimi qofshin mbi të, madje tha: “Kushdo që nuk i kërkon Allahut, Ai zemërohet me të.” Për këtë arsye, lutja është arma e dobishme e besimtarit, e cila poashtu është armiku i fatkeqësisë; e largon dhe e trajton atë, e parandalon zbritjen e saj dhe e wviton atë, apo  e lehtëson atë nëse ajo zbret. Siç thotë Profeti , paqja dhe bekimi qofshin mbi të , “Lutja është e dobishme për atë që ka zbritur dhe atë që nuk ka zbritur, kështu që ju, robër  të Allahut, përmbajuni duasë-lutjes.” Megjithatë, lutësi duhet ta dijë se Allahu nuk e pëlqen dhe nuk është i kënaqur me tejkalimin në kërkesë. Prandaj,  një nga pengesat për përgjigje  është tejkalimi i cili  merr shumë forma, duke përfshirë:

Lutja për diçka të pamundur

Nuk ka asgjë që është e pamundur për t’u bërë nga ana e Allahut të Lartësuar, në asnjë mënyrë, sepse Ai është i Fuqishëm për çdo gjë. Megjithatë, ka çështje që janë caktuar, janë kryer dhe janë përfunduar, të cilat nuk pranojnë ndryshim apo zëvendësim, ashtu siç është rasti me ligjet e krijimit (rregullat e natyrës). Nuk lejohet që të kërkohet nga Allahu, për shembull, që të shndërrojë mashkullin në femër apo që të bëjë njeriun engjëll, sepse kjo është një lutje e tepruar dhe e gabuar.

Ebu el-Abbas Ibn Tejmije rh.a. thotë – ndërsa numëron llojet e agresionit – “Ndonjëherë ai kërkon diçka që Zoti nuk do ta bëjë, siç është kërkimi i pavdekshmërisë së tij deri në Ditën e Ringjalljes, ose kërkimi prej Tij që t’i largojë nevojat e njerëzimit siç është nevoja për ushqim dhe pije, ose kërkimi prej Tij që ta informojë për të fshehtën e Tij, ose ta bëjë atë një nga të pagabueshëmit, ose t’i japë një djalë pa grua, e kështu me radhë, kërkimi i të cilit është një agresion që Zoti nuk e pëlqen, as nuk e pëlqen atë që ia kërkon.”

Lutja për diçka të ndaluar ose të urdhëruar që të braktiset
Nga format e tejkalimit në lutje është që kërkesa të përfshijë ndonjë prej gjërave të ndaluara. Ai që synon në lutjen e tij të kërkojë diçka të ndaluar apo të ngjashme me të, është tejkalues dhe nuk i pranohet lutja, për shkak të fjalës së Profetit ﷺ:
“Vazhdon t’i pranohet lutja robit, përderisa nuk lutet për gjynah apo për shkëputje të lidhjeve farefisnore.” ( Sahih Ttirmidhij, nr.3381)

Si p.sh.: dikush që kërkon ndihmën e Allahut për të fituar para që të udhëtojë në vende të mëkatit, ku do të kryejë ndalesa si pirja e alkoolit, imoraliteti seksual apo bixhozi…

Po ashtu, prej tejkalimit është edhe të lutesh që të udhëzohen të gjithë njerëzit e tokës, ose të lutesh për zhdukjen e të gjithë jobesimtarëve në tokë.

Ebu el-Abbas Ibn Tejmije rh.a. ka thënë: “Lutja e Nuhit për shkatërrimin e banorëve të tokës ndodhi vetëm pasi Allahu e informoi atë se nga populli i tij nuk do të besonte askush tjetër përveç atyre që tashmë kishin besuar.”

El Karafi rh.a. ka thënë:
“Prej lutjeve të ndaluara, që nuk janë kufër, është ajo lutje që ndalohet për shkak të përmbajtjes së saj, pra për shkak të asaj që kërkohet me të – sepse ajo përmban kërkesën për ndodhjen e mëkateve.

Kjo mund të jetë për vetveten e lutësit, si të thotë: ‘O Allah, bën që ai të vdesë si jobesimtar’, ose: ‘Jepi të pijë verë’, ose: ‘Ndihmoje të marrë këtë taksë të padrejtë’, ose: ‘Bëje të kryejë marrëdhënie me atë grua të huaj’, ose: ‘Lehtësoja marrjen e kësaj detyre e që përfshin mëkat’.

Gjithashtu, mund ta kërkojë këtë për të tjerët: për armikun e tij, si të thotë: ‘O Allah, mos ia mundëso që të vdesë në Islam’, ose: ‘Dërgo dikë që ta vrasë’ apo ‘t’ia marrë pasurinë’;  ose për mikun e tij, si të thotë: ‘O Allah, lehtësoja marrjen e kësaj detyre’, ‘lehtësoja këtë udhëtim’, ose ‘bashkoje me filan ministrin apo mbretin’, ndërkohë që të gjitha këto përmbajnë mëkate ndaj Allahut të Lartësuar.

Të gjitha këto janë të ndaluara me ndalesë që ndërlidhet me mjetin e  mëkatit, dhe ndalesa e tyre varet nga ajo që përmbajnë.
Pra, lutja për realizimin e mëkateve të rënda është forma më e shëmtuar e lutjes.

Është transmetuar nga Sufjan Tehevriu se: “Kush lutet për një  mizor që të jetojë gjatë, është sikur të dojë që t’i bëhet më shumë mëkat Allahut”,
Dëshira për mëkat ndaj Allahut është vetë e ndaluar. Kjo tregon se edhe  lutja për diçka të ndaluar është vetë e ndaluar.

 Er-Rebi‘ Allahu e mëshiroftë, ka thënë: “Ruju që të mos i kërkosh Zotit tënd diçka për të cilën je ndaluar ose që nuk të takon.”

Dhe nuk duhet që ai që lutet, edhe nëse e kaplon zemërimi apo fanatizmi, të shkojë aq larg sa të lutet për diçka që përfshin mëkat ndaj Allahut të Lartësuar. Pa dyshim, një sjellje e tillë e nxjerr atë nga rruga e besimtarëve.

Thirrësi nuk duhet të shtyhet nga zemërimi ose pasioni i tij për të bërë një thirrje që përfshin mosbindje ndaj Zotit të Plotfuqishëm, dhe nuk ka dyshim se ai është në një rrugë tjetër nga rruga e besimtarëve.