Shkolla e Haxhit

Hutbeja e parë:

Falënderimi i takon Allahut. Atë e falënderojmë, prej Tij ndihmë e falje kërkojmë dhe tek Ai pendohemi. Kërkojmë mbrojtje tek Allahu nga të këqijat e vetvetes sonë dhe nga veprat tona të këqija. Atë që Allahu e udhëzon, askush nuk mund ta humbë, e atë që Ai e lë në humbje, askush nuk mund ta udhëzojë. Dëshmoj se nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë përveç Allahut, Një dhe të Pashoq, dhe dëshmoj se Muhamedi është rob dhe i Dërguari i Tij. Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të, mbi familjen dhe shokët e tij të gjithë, si dhe paqe të shumta.

Më pas:

Ju porosis, o njerëz, dhe veten time me devotshmëri ndaj Allahut të Madhëruar dhe me mbikëqyrjen e Tij në fshehtësi dhe në publik, sepse devotshmëria ndaj Tij – i Lartësuar qoftë – është furnizimi më i mirë që të çon drejt kënaqësisë së Allahut. Allahu i Madhëruar thotë: “Dhe furnizohuni, por furnizimi më i mirë është devotshmëria. Dhe kijeni frikë Allahun, o ju të zotët e mendjes.” (El-Bekare: 197)

Robër të Allahut!

Umeti islam pret një stinë madhështore për virtytet e saj, të lavdishme për dobitë e saj dhe të thellë për ndikimet e saj. Është stina e haxhit, në të cilën muslimanët kryejnë një shtyllë prej shtyllave të Islamit dhe një prej themeleve të tij madhështore. Ky adhurim fisnik është në të vërtetë një shkollë e madhe që përmban në vetvete shumë mësime dhe urtësi me të cilat edukohen muslimanët. Në horizontin e riteve të tij ata mësojnë, shijojnë vlerat e tij dhe i paraqesin mbarë botës, përmes tubimit të tyre global dhe konferencës së tyre vjetore, udhëzimet dhe bukuritë e Islamit.

Sado që mendjet dhe gjuhët të përpiqen të këndojnë madhështinë e tij dhe të përshkruajnë mësimet dhe urtësitë e tij, ato do të mbeten sikur nuk kanë lëvizur nga vendi i tyre dhe nuk kanë arritur të shprehin asgjë nga madhështia e tij.

Mësimi i parë i shkollës së haxhit shfaqet në fjalën e Allahut të Madhëruar: “Dhe kur Ne ia caktuam Ibrahimit vendin e Shtëpisë: ‘Mos më shoqëro Mua asgjë dhe pastroje Shtëpinë Time për ata që bëjnë tavaf, që qëndrojnë në këmbë ( përgjatë namazit), që përkulen dhe që bien në sexhde.’” (El-Haxh: 26)

Urtësia e ndërtimit të Shtëpisë së Lashtë është njësimi i Allahut të Madhëruar dhe veçimi i Tij me adhurim. Haxhi, përmes riteve të tij, e thellon çështjen e teuhidit dhe e ndërton besimin mbi sinqeritetin ndaj Allahut të Vetëm dhe mohimin e çdo ortakërie ndaj Tij. Që në përmendjen e parë që shqipton haxhiu, teuhidi shfaqet në buzë dhe ngrihet në zëra. Në telbije manifestohen këto kuptime. Xhabiri r.a., duke përshkruar haxhin e Profetit ﷺ, tha: “Ai bëri telbije me teuhid: ‘Lebbejke Allahumme lebbejk, lebbejke la sherike leke lebbejk, inne-l hamde ue-n ni’mete leke ue-l mulk, la sherike lek.’” (Muslimi)

Pra, shkolla e haxhit e forcon aspektin e akides së saktë dhe e mbron teuhidin që muslimani të mos bjerë në kthetrat e shirkut dhe idhujtarisë, duke realizuar teuhidin e pastër në zemrën dhe veprat e tij, duke braktisur bestytnitë dhe duke ia kushtuar të gjitha adhurimet vetëm Allahut, pa ortak: “Duke qenë të sinqertë ndaj Allahut dhe pa i shoqëruar Atij askënd.”

Shkolla e haxhit nxjerr në pah çështjen më të rëndësishme të akides, e cila është distancimi nga idhujtarët dhe kundërshtimi i tyre. Allahu i Madhëruar thotë në suren Et-Teube: “Dhe një shpallje nga Allahu dhe i Dërguari i Tij drejtuar njerëzve në ditën e haxhit të madh: Allahu dhe i Dërguari i Tij janë të pastër nga idhujtarët.”

Gjatë udhëtimit të haxhit të tij, Profeti ﷺ kujdesej të kundërshtonte idhujtarët. Ai bëri telbije me teuhid, ndryshe nga telbija e tyre idhujtare. Ai u largua për në  Arafat ndryshe nga kurejshët, të cilët largoheshin nga ana e Haremit. Po ashtu, ai u largua nga Arafati pas perëndimit të diellit, ndryshe nga idhujtarët që largoheshin para perëndimit. Dhe kur idhujtarët largoheshin nga Mesh’arul-Harami (Muzdelife) pas lindjes së diellit, ai ﷺ i kundërshtoi duke u larguar para lindjes së diellit.

Në hutben e lamtumirës, ai ﷺ i shfuqizoi zakonet dhe traditat e xhahilijetit duke thënë: “Vërtet, çdo gjë nga çështjet e xhahilijetit është e shfuqizuar nën këmbët e mia .”

Ibn Kajjimi rh.a. ka thënë: “Sheriati është vendosur – sidomos në rite – mbi synimin për të kundërshtuar idhujtarët.”

Shkolla e haxhit është edukim për ndjekjen e udhëzimit profetik në ritualet e haxhit, si përgjigje ndaj fjalës së Profetit ﷺ: “Merrni prej meje ritualet tuaja.” Kështu haxhiu edukohet në përmbajtjen ndaj sunetit dhe udhëzimin me të në të gjitha çështjet e jetës së tij: “Vërtet, ju e keni te i Dërguari i Allahut shembullin më të mirë për atë që shpreson Allahun dhe Ditën e Fundit…”

Në shkollën e haxhit muslimani e shijon kënaqësinë e pasimit, lumturinë e ndjekjes së shembullit dhe ëmbëlsinë e imitimit, duke u çliruar nga robëria e bidatit dhe zinxhirët e tij. I largohet errësira e tij dhe gjen lumturinë me dritën pas errësirës, me gjerësinë pas ngushtësisë dhe me lehtësinë pas vështirësisë.

Shkolla e haxhit edukon mbi vëllazërinë islame. Allahu i Madhëruar thotë: “Besimtarët janë vetëm vëllezër.” Haxhiu e ndien kuptimin e vëllazërisë islame përmes takimit me vëllezërit e tij muslimanë nga mbarë bota. Duart shtrëngohen, zemrat afrohen dhe i mbulon dashuria, bashkëpunimi dhe falja.

Në shkollën e haxhit muslimanët mësojnë unitetin dhe bashkimin. Muslimanët kanë ardhur nga çdo vend i largët; ndryshojnë vendet, ngjyrat dhe gjuhët e tyre, por ata janë bashkuar në një veshje, në një vend dhe kanë ardhur tek një Zot i vetëm duke shpresuar faljen dhe mëshirën e Tij. Shenjat e unitetit dhe bashkimit mes haxhinjve në rituale janë të dukshme për çdo njeri me mendje të kthjellët.

Robër të Allahut!

Shkolla e haxhit e edukon haxhiun në përmendjen e Allahut, madhërimin dhe lartësimin e Tij. Dhikri është një prej synimeve më të mëdha që Allahu ka dashur nga adhurimi i haxhit. Allahu i Madhëruar thotë: “Dhe thirr njerëzit për haxh, ata do të vijnë te ti në këmbë dhe mbi çdo kafshë të dobët udhëtimi, duke ardhur nga çdo rrugë e largët, që të dëshmojnë dobi për veten e tyre dhe ta përmendin emrin e Allahut në ditë të caktuara.” (El-Haxh: 27-28)

Udhëtimi i haxhit nga fillimi deri në fund është përmendje e Allahut. Haxhiu e përmend Allahun në telbije, tavaf dhe sa’j. Në Arafat ai e lut Allahun dhe shpreson tek Ai, ndërsa në Muzdelife e përmend dhe e njehson Atë. Allahu i Madhëruar thotë: “Përmendeni Allahun tek Mesh’arul-Harami dhe përmendeni Atë ashtu siç ju ka udhëzuar, ndonëse më parë ishit prej të humburve. Pastaj nisuni prej nga nisen njerëzit dhe kërkoni falje nga Allahu. Vërtet, Allahu është Falës dhe Mëshirues.” (El-Bekare: 198-199)

Ditët e sezonit të haxhit, dhjetë ditët e Dhul-Hixhes dhe ditët e Teshrikut janë ditë të përmendjes së Allahut: “Dhe përmendeni Allahun në ditë të numëruara…” (El-Bekare: 203)

Edhe në therjen e kurbaneve  ka përmendje të Allahut dhe njësim të Tij. Allahu i Madhëruar thotë: “Për çdo popull kemi caktuar rite që të përmendin emrin e Allahut për atë që Ai u ka dhënë prej bagëtive.” (El-Haxh: 34)

Dhe thotë i Lartësuari: “Kurbanet e mëdha jua kemi bërë prej simboleve të Allahut; në to keni mirësi, prandaj përmendeni emrin e Allahut mbi to përderisa  i radhisni ( për ti therrur).” (El-Haxh: 36)

Profeti ﷺ ka thënë: “Ditët e Teshrikut janë ditë ngrënieje, pirjeje dhe përmendjeje të Allahut.” (Muslimi)

Në vazhdimësinë e përmendjes së Allahut, haxhiu e shijon ëmbëlsinë e bisedës me Zotin e tij dhe gjen qetësi në përmendjen e Krijuesit të tij, derisa del nga shkolla e haxhit me shpirt të lidhur pas dhikrit dhe me gjuhë të njomur prej tij, duke vazhduar ta përmendë Allahun sa të ketë jetë.

Haxhi është një shkollë gjithëpërfshirëse për edukimin e shpirtrave me moral dhe vlera të larta. Allahu i Madhëruar thotë: “Koha e haxhillëkut është në muaj të caktuar. Kush vendos të kryejë haxhillëkun, le të largohet nga marrëdhëniet (me gruan), grindjet dhe sharjet.…” (El-Bekare: 197)

Haxhi është pastrim i shpirtit dhe stërvitje në durim, butësi, shmangie nga injoranti dhe përballim të vështirësive për hir të kënaqësisë së Allahut të Madhëruar. Profeti ﷺ ka thënë: “Kush bën haxh dhe nuk flet fjalë të pahijshme e nuk bën mëkate, kthehet nga haxhi si ditën që e lindi nëna e tij.”

Një nga gjërat më të mëdha me të cilat edukohet muslimani në haxh është kontrolli i gjymtyrëve dhe pengimi i tyre nga ajo që Allahu e ka ndaluar, si dhe largimi nga mëkatet, kundërshtimet, grindjet dhe padituria.

Përmes ndalesave të ihramit ka edukim dhe stërvitje në lënien e të ndaluarave, braktisjen e veseve dhe largimin nga mëkatet dhe gjynahet.

Udhëtimi i haxhit e zbulon moralin e muslimanit dhe ndikon shumë në ndryshimin e sjelljes së keqe në të mirë. Sa shumë haxhinj janë kthyer nga haxhi me fytyrë të re dhe shpirt të kënaqur e të qetë.

Haxhi është një shkollë e gjerë e durimit dhe përmban të tri llojet e durimit. Ai është durim në bindjen ndaj Allahut të Madhëruar. Shejhul-Islam Ibn Tejmije rh.a.  ka thënë: “Durimi në kryerjen e adhurimeve është më i plotë se durimi në lënien e të ndaluarave.”

Haxhi është edhe durim ndaj mëkatit, sepse haxhiu ndalohet nga disa gjëra të lejuara si veshja, parfumi, marrëdhëniet me bashkëshorten, rruajtja e flokëve dhe ndalesa të tjera. Kështu, durimi i tij ndaj mëkatit është edhe më i lehtë.

Po ashtu, haxhi është durim ndaj shqetësimeve, vështirësive dhe lodhjeve që mund ta godasin gjatë kryerjes së riteve. Profeti ﷺ ka thënë: “Kush përpiqet të bëjë durim, Allahu do t’i japë durim.” (Muslimi)

Pra, haxhi është një shkollë praktike e moralit dhe një sistem vlerash nga i cili frymëzohen haxhinjtë.

Shkolla e haxhit është edukim i shpirtit me rregull, disiplinë dhe largim nga kaosi. Mikatet nuk kalohen pa ihram dhe ka fidje e dënim për atë që bën ndonjë ndalesë.

Kush mediton mbi ritualet e haxhit sheh në to një saktësi të habitshme në menaxhimin e kohës. Haxhi ka kohë dhe vend të caktuar. Arafati dhe Muzdelife kanë kufij dhe kohë të caktuar për qëndrim e fjetje. Edhe gjuajtja e guralecëve ka kohë, numër dhe renditje të caktuar.

Programi i haxhiut është i organizuar sipas ritualeve të haxhit, dhe e gjithë kjo e bën atë të disiplinuar në kohën e tij dhe të saktë në takimet e tij.

Në haxh ka edukim të shpirtit me madhërimin e ndalesave të Allahut dhe respektimin e simboleve të Tij, si dhe të kohëve dhe vendeve të vlefshme. Haxhiu kujton shenjtërinë e kohës dhe vendit; koha është muaji i shenjtë, ndërsa vendi është qyteti i shenjtë. Kjo mjafton si pengesë nga harami dhe si ndalim nga shkelja e kufijve të Allahut: “Kjo është kështu. E kush i madhëron simbolet e Allahut, ajo është prej devotshmërisë së zemrave.”

Shkolla e haxhit e ngre pozitën e gruas dhe tregon vlerën dhe pozitën e saj në Islam. Në haxh ka shumë pamje të nderimit, kujdesit dhe mbrojtjes së gruas. Kur një burrë u ngrit dhe tha: “O i Dërguari i Allahut, jam regjistruar për filan luftë ndërsa gruaja ime ka dalë për haxh”, Profeti ﷺ tha: “Shko dhe bëj haxh me gruan tënde.”

Meqë Islami nuk e ka obliguar gruan me xhihad për ta ruajtur dhe për shkak të dobësisë së saj, Allahu ia zëvendësoi atë me haxh dhe umre. Aishja r.a. tha: “Thashë: ‘O i Dërguari i Allahut, a kanë gratë xhihad?’ Tha: ‘Po, ato kanë xhihad pa luftë: haxhin dhe umren.’” (Ahmedi dhe Ibn Maxhe)

Në hutben e lamtumirës vjen edhe porosia për gratë: “Kini frikë Allahun për gratë, sepse ato janë nën kujdesin tuaj.”

Haxhi është shkollë e lehtësimit dhe gjerësisë. Lehtësia, thjeshtësia dhe largimi i vështirësisë janë tipare të fesë islame, dhe kjo shfaqet qartë në haxh. Haxhi është vetëm për atë që ka mundësi. Profeti ﷺ qëndroi në Mina gjatë haxhit të lamtumirës dhe njerëzit e pyesnin. Nuk pyetej për asgjë të bërë para ose pas, veçse thoshte: “Bëje, nuk ka problem.”

Ai i dha leje Abbas ibn Abdul-Muttalibit r.a.  të qëndronte në Mekë netët e Minës për shkak të furnizimit me ujë, si dhe lejoi të dobëtit nga gratë dhe fëmijët të largoheshin natën nga Muzdelife dhe të gjuanin Xhemretul-Akaben para kohës së saj. Ka shumë dëshmi të tjera të lehtësimit dhe largimit të vështirësisë për haxhinjtë.

Madje edhe zgjedhja mes alternativave në haxh është një formë e madhe lehtësimi. Ti je i lirë të zgjedhësh mes temettu’, kiran dhe ifrad; je i lirë mes rruajtjes dhe shkurtimit të flokëve; dhe je i lirë të largohesh herët ose të vonohesh në fund të haxhit. Pa dyshim, ky është një mësim madhështor për thirrësit, edukatorët dhe çdo musliman në ndjekjen e lehtësimit dhe largimin nga vështirësia, duke zbatuar fjalën e Profetit ﷺ: “Lehtësoni dhe mos vështirësoni, përgëzoni dhe mos largoni.”

E them këtë fjalë dhe kërkoj falje nga Allahu për mua dhe për ju…

Hutbeja e dytë:

Falënderimi i takon Allahut dhe mjafton. Allahu e dëgjon atë që e lut. Më pas:

Kini frikë Allahun, robër të Allahut, me devotshmëri të vërtetë. Dije se një nga mësimet më madhështore të haxhit është arritja e devotshmërisë. Devotshmëria është qëllimi përfundimtar, përmbledhja e çdo të mire dhe porosia e Allahut për të parët dhe të fundit. Haxhi është një mundësi e madhe për t’u furnizuar me devotshmëri. Allahu i Madhëruar thotë: “Dhe furnizohuni, e  furnizimi më i mirë është devotshmëria. Dhe kijeni frikë Allahun, o ju të zotët e mendjes.” (El-Bekare: 197)

Robër të Allahut!

Në shkollën e haxhit madhërohet çështja e sigurisë dhe paqes dhe sqarohet mesazhi i Islamit në ruajtjen e themeleve të sigurisë së përgjithshme dhe stabilitetit të saj. Allahu i Madhëruar e madhëroi Shtëpinë e Tij të Shenjtë dhe e bëri Mekën të shenjtë që nga krijimi i qiejve dhe tokës. Allahu i Madhëruar thotë: “Mua më është urdhëruar vetëm të adhuroj Zotin e këtij qyteti, të Cilin Ai e bëri të shenjtë.”

Dhe thotë i Lartësuari: “Dhe kur Ne e bëmë Shtëpinë vend kthimi për njerëzit dhe vend sigurie.”

Profeti ﷺ ka thënë: “Vërtet, Mekën e ka bërë të shenjtë Allahu dhe jo njerëzit. Nuk i lejohet askujt që beson Allahun dhe Ditën e Fundit të derdhë gjak në të apo të presë pemët e saj…”

Allahu i Madhëruar ka kërcënuar atë që synon të bëjë padrejtësi në Harem: “Kush synon në të devijim me padrejtësi, do ta bëjmë të shijojë dënim të dhembshëm.”( Elhaxh: 25)

Haxhiu musliman e ndien shenjtërinë e Haremit dhe madhështinë e vendeve të shenjta: “A nuk e shohin ata se Ne e bëmë një vend të sigurt, ndërsa njerëzit përreth tyre grabiten? A mos vallë besojnë në të pavërtetën dhe mohojnë mirësinë e Allahut?” ( Elkasas: 57)

Vëllai im musliman!

Këto janë disa nga mësimet e shkollës së haxhit. Sa madhështore është shkolla e haxhit kur i jep haxhiut një lindje të re, më të vlefshme se lindja nga barku i nënës së tij. Si jo, kur ajo është lindja e udhëzimit dhe e përmirësimit! Lum ai që edukohet në shkollën e haxhit dhe kthehet nga haxhi si krijesë e re dhe person bamirës.

Lusim Allahun e  Madhëruar që muslimanëve t’u japë haxh të pranuar, përpjekje të shpërblyer dhe mëkate të falura.

O Allah, ruaji haxhinjtë dhe umrexhinjtë dhe ktheji në vendet e tyre të sigurt e fitimtarë.

O Allah, ruaje vendin tonë me sigurinë, stabilitetin dhe begatinë e jetesës së tij. Ktheje dredhinë e armiqve të tij kundër vetes së tyre dhe bëje planin e tyre shkatërrim për ta. O Ti që e dëgjon lutjen!

Muhammed bin Ibrahim bin Saud es-Seber

Përktheu dhe përshtati
Thirrja.org Nisma për zhvillimin e imamëve – thirrësve