Hytbja e parë
Falënderimi i takon Allahut, të Mëshirshmit, të Gjithmëshirshmit, Bujarit, Dhuruesit, që mësoi Kuranin, krijoi njeriun dhe e mësoi të shprehet. Ne e falënderojmë me falënderimin e atyre që janë mirënjohës, i kërkojmë falje si pendimtarë, dhe i kërkojmë prej mirësisë së Tij të madhe, sepse Ai është Krijuesi i gjithdijshëm, Furnizuesi Bujar. Dëshmoj se nuk ka zot tjetër përveç Allahut, Një dhe i vetëm, që s’ka ortak. Ai u kujtoi robërve të Vet krijimin e tyre që ta adhurojnë vetëm Atë dhe të mos i shoqërojnë askënd në adhurim, sepse Ai që krijon është Ai që duhet të adhurohet. “ O njerëz! Adhuroni Zotin Tuaj, i Cili ju ka krijuar ju dhe ata që ishin para jush, që të mund të ruheni (nga të këqijat);” (El-Bekare: 21). Dëshmoj se Muhamedi është robi dhe i dërguari i Tij; ai e përmendte Allahun në çdo gjendje të tij, e falënderonte në çdo rrethanë, dhe meditonte thellë mbi shenjat dhe begatitë e Tij. Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të, mbi familjen, shokët dhe pasuesit e tij deri në Ditën e Gjykimit.
Pas kësaj: kini frikë Allahun dhe bindjuni Atij, dorëzohuni plotësisht ndaj Tij dhe praktikoni fenë tuaj për Të, sepse Ai vetëm për këtë ju krijoi. “O ju njerëz! Kini frikë Zotin tuaj që ju ka krijuar prej një veteje (njeriu) dhe nga ajo krijoi palën (shoqën) e saj, e prej atyre dyve u shtuan burrra shumë, e gra. Dhe kini frikë All-llahun që me emrin e Tij përbetoheni, ruajeni farefisin (akraballëkun), se All-llahu është mbikëqyrës mbi ju. ” (En-Nisa: 1).
O njerëz! Dhurata e krijimit të njeriut është ndër dhuratat më të mëdha pas dhuratës së udhëzimit, sepse po të mos ishte krijuar, ai do të kishte mbetur në asgjë. Po të mos ishte krijuar, nuk do ta njihte Allahun, fenë, të dërguarit, Librin dhe ligjet e Tij. Po të mos ishte krijuar, nuk do të shijonte kënaqësitë e kësaj bote në fëmijërinë, rininë, burrërinë apo pleqërinë e tij. Po të mos ishte krijuar, nuk do të kishte emër, familje, pasardhës, vepra apo prodhim. “A nuk e mban mend njeriu se Ne e kemi krijuar atë, kur ende nuk ishte asnjë gjë?! ” (Merjem: 67).
Bekimi i krijimit të njeriut është bekim i përhershëm sa kohë që ai ekziston, prandaj meriton falënderim të vazhdueshëm ndaj Krijuesit. Për ta rikujtuar njeriun për këtë falënderim të përhershëm, Allahu e hapi suren “El-Insan” me fjalët: “Vallë, a nuk ka kaluar një periudhë kohore, kur njeriu nuk ka qenë qenie e denjë për t’u përmendur?! Në të vërtetë, Ne e krijuam njeriun nga një pikë fare e përzier, për ta sprovuar dhe e bëmë që të dëgjojë dhe të shohë. Natyrisht që Ne i treguam atij rrugën e drejtë, që ai të jetë ose mirënjohës, ose mosmirënjohës.” (El-Insan: 1–3).
Në shumë vende të Kuranit përmendet krijimi i njeriut bashkë me përmendjen e falënderimit ndaj Allahut, gjë që tregon se krijimi është një dhuratë e përhershme prej Tij ndaj njerëzve. “Është Ai që ju krijoi nga një njeri i vetëm (Ademi), prej të cilit krijoi edhe bashkëshorten e tij (Havanë), që të gjente qetësi tek ajo. Kur njeriu bashkohet me gruan e vet, e ngarkon atë me një barrë të lehtë, që ajo e kalon pa e ndier për ca kohë. Dhe, kur ajo rëndohet, ata të dy i luten Allahut, Zotit të tyre: “Nëse na dhuron pasardhës të shëndoshë, do të të jemi vërtet mirënjohës!” Por, pasi Ai u dhuron pasardhës të shëndoshë e të mirë, ata të dy i veshin Allahut ortakë në lidhje me atë që u kishte dhënë. Por Allahu është shumë lart nga ato që ia veshin Atij si ortakë! A mos vallë ata i veshin Atij si ortakë idhuj që nuk mund të krijojnë asgjë, ndërkohë që vetë janë të krijuar?! Idhuj, që nuk mund t’u japin ndonjë ndihmë atyre e as veten nuk mund ta ndihmojnë?!” (El-A’raf: 189–192).
Krijimi dhe përhapja e njerëzve është një nga shenjat e qarta që dëshmon për fuqinë dhe madhështinë e Allahut, gjë që kërkon adhurim dhe falënderim ndaj Tij. “Një prej shenjave të Tij është që Ai ju krijoi prej dheut, pastaj ja, tashmë ju jeni njerëz të shpërndarë në të gjitha anët.” (Er-Rum: 20). Nuhu (paqja qoftë mbi të) i përmendi popullit të tij këtë bekim duke thënë: “Ç’është kështu me ju, që nuk e madhëroni Allahun siç duhet (duke e pasur frikë), ndërkohë që Ai ju ka krijuar nëpër etapa (etapat e embrionit)?” (Nuh: 13–14).
Krijesa, kur e falënderon për bekimin e krijimit, përfiton vetë nga kjo, e assesi Allahu, sepse nëse e mohon këtë bekim, dëmton vetëm veten e vet dhe nuk i sjell asnjë dëm Allahut. Këtë kuptim të madh që duhet ta kuptojë çdo njeri e përkujton Allahu me fjalët: “ Ai ju krijoi prej një njeriu të vetëm; pastaj, prej tij krijoi shoqen e tij. Ai ka krijuar për ju tetë çifte bagëtish. Ai ju krijon në barqet e nënave tuaja, fazë pas faze në një errësirë të trefishtë. Ky është Allahu – Zoti juaj; Atij i përket i tërë pushteti; nuk ka zot tjetër të vërtetë përveç Tij. Atëherë, si është e mundur që largoheni prej Tij?! Nëse ju e mohoni Atë, dijeni se Allahu është vërtet i pavarur prej jush. Megjithatë, Ai nuk është i kënaqur me mosmirënjohjen e robërve të Tij, por kënaqet me ju, nëse e falënderoni. Asnjë gjynahqar nuk do t’i mbartë gjynahet e tjetrit. Pastaj, do të ktheheni te Zoti juaj e Ai do t’ju njoftojë për atë që keni bërë, sepse Ai e di vërtet se ç’keni në zemrat tuaja.” (Ez-Zumer: 6–7).
Sado që robi i krijuar t’i përkushtohet Zotit Krijues, i Lartësuar qoftë Ai, nuk do të mund ta përmbushë kurrë falënderimin për mirësinë e krijimit. Edhe sikur të shkëputej plotësisht për adhurimin e Tij e gjuha e tij të lëvizte vazhdimisht në falënderim, përsëri falënderimi i tij nuk do të barazohej me mirësinë e Zotit ndaj tij. Sikur Allahu i Lartësuar të mos e kishte krijuar, njeriu nuk do të ishte nderuar me robërimin ndaj Tij, dhe sikur Ai të mos e kishte udhëzuar për ta adhuruar dhe për ta falënderuar, njeriu nuk do të dinte as si ta adhuronte, as si ta falënderonte. Ky kuptim i madh bëhet i qartë kur vëzhgojmë gjendjen e atyre që jetuan në periudhën para Islamit, të cilëve zemrat u digjeshin nga dëshira për të adhuruar Allahun, por nuk e dinin mënyrën e duhur. Ata përpiqeshin dhe luteshin, siç është transmetuar për Zejd ibn Amr ibn Nufejl, Allahu e mëshiroftë, i cili vdiq para shpalljes profetike, ndonëse kishte dëshirë të zjarrtë ta arrinte atë dhe ta adhuronte Allahun me dije e ndërgjegje. Ai lutej: “O Allah, sikur të dija se cila mënyrë e adhurimit është më e dashura për Ty, do të Të adhuroja në atë mënyrë, por unë nuk e di”, dhe pastaj binte në sexhde mbi pëllëmbën e tij.
Njeriu e njeh Zotin e tij me natyrshmërinë që Ai ia ka dhënë dhe me ato që Allahu i Lartësuar i ka dhuruar: dëgjimin, shikimin dhe mendjen. Me dëgjimin ai dëgjon ajetet e Allahut që tregojnë se Kurani është Fjala e Tij, si dhe argumentet që dëshmojnë se vetëm Ai meriton të adhurohet, dhe se adhurimi i Tij është falënderim për mirësinë e krijimit. Me shikimin ai sheh krijesat që dëshmojnë madhështinë e Tij të Lartësuar. Me mendjen ai e kupton e e përvetëson këtë, duke u udhëzuar drejt njohjes, adhurimit dhe falënderimit të Tij.
Këtë kuptim e përforcojnë shumë ajete, si fjala e Allahut të Lartësuar: “Është Ai që i di gjërat e padukshme dhe të dukshme. Ai është i Plotfuqishmi dhe Mëshirëploti, i Cili ka përsosur çdo gjë që ka krijuar. Ai e ka filluar krijimin e njeriut prej baltës. Pastaj bëri që pasardhësit e tij të krijohen prej një pike të lëngut të shpërfillur, së cilës pastaj i dha trajtë dhe i fryu shpirtin e krijuar prej Tij. Ai ju ka dhënë dëgjimin, shikimin dhe zemrën, por pak prej jush janë mirënjohës.!” (Es-Sexhde: 6–9). Po ashtu fjala e Tij: “Atëherë, a është njësoj si Ai që krijon, si ai që nuk krijon?! A nuk po merrni vesh? Nëse do t’i numëronit mirësitë e Allahut, nuk do të mund t’i llogarisnit ato. Allahu është vërtet Falës dhe Mëshirëplotë. ” (En-Nahl: 17–18). Dhe fjala e Tij: “Thuaj: Ai është që ju ka krijuar dhe ju ka dhënë dëgjimin, shikimin dhe zemrat; pak falënderoni.” (El-Mulk: 23). Dhe fjala e Tij: “Allahu ju ka nxjerrë nga barku i nënave tuaja e ju nuk dinit asgjë dhe ju dha të dëgjuarit, të parët dhe zemrat, që të jeni falënderues.” (En-Nahl: 78).
Përsëritja e bashkimit të mirësisë së krijimit me urdhrin për falënderim në këto ajete tregon qartë se krijimi i njeriut është një mirësi madhështore për të cilën ai duhet ta falënderojë Allahun e Lartësuar.
Ajeti që flet për krijimin e njeriut ishte shkak i Islamit të Xhubejr ibn Mut‘imit – Allahu qoftë i kënaqur me të – i cili ka thënë: “E dëgjova Profetin ﷺ duke lexuar në namazin e akshamit suren Et-Tur. Kur arriti te ky ajet: ‘A mos vallë, ata janë krijuar nga hiçi apo mos janë ata krijues të vetvetes?! A mos vallë ata kanë krijuar qiejt dhe Tokën?! Nuk është kështu, por ata nuk janë aspak të bindur. A mos zotërojnë thesaret e Zotit tënd?! Apo mos janë ata sunduesit (e gjithçkaje)?!” (Et-Tur: 35–37), zemra ime desh më fluturoi.” (Transmeton Buhariu).
Prandaj, është e udhës që besimtarët, teksa lexojnë Kuranin, të kenë vëmendjen ndaj ajeteve që flasin për krijimin e njeriut dhe thirrjen për ta falënderuar Allahun e Lartësuar, që të njohin vlerën e madhe të mirësisë së Tij kur Ai i krijoi, i edukoi, i ruajti, i mësoi dhe i udhëzoi. Kjo është arsye e madhe për ta falënderuar Zotin e Lartësuar: “Kush falënderon, e bën për të mirën e vet e, kush mohon, (ta dijë se) Zoti im është i Vetëmjaftueshëm dhe Dhurues. ” (En-Neml: 40).
Hutbeja e dytë
Falënderimi i takon Allahut, falënderim i pastër, i madh dhe i bekuar, siç e do dhe e kënaqet Zoti ynë. Dëshmoj se nuk ka zot tjetër përveç Tij, Një i Vetëm, dhe pa shok, dhe se Muhammedi është rob dhe i Dërguar i Tij, paqja dhe bekimet e Tij qoftë mbi të, mbi familjen dhe shokët e tij dhe mbi ata që udhëzohen nga udhëzimi i tyre deri në Ditën e Gjykimit.
Pas kësaj: Druajuni Allahut dhe respektoni urdhrat e Tij. Ai thotë: “Druajeni ditën kur do të ktheheni tek Ai; pastaj secili shpirti do të shpërblehet për atë që ka fituar, e askush nuk do të shtypet .” (El-Bekare: 281)
O myslimanë! Çdo njeri duhet të dijë se kur Ai e krijoi, nuk e krijoi pa qëllim dhe nuk do ta lërë kot: “A menduat se ju krijuam kot dhe se nuk do të ktheheshit tek Ne?” (El-Mu’minun: 115) Jo, Ai e krijoi për adhurimin e Tij: “Xhindet dhe njerëzit i kam krijuar vetëm që të Më adhurojnë.” (Edh-Dharijat: 56)
Gjithashtu, çdo njeri duhet të dijë se Ai nuk e krijoi për të forcuar dobësinë e tij, për të shtuar pasurinë e tij apo për të pasuruar veten nga varfëria; Ai është i fuqishëm, i Madh dhe i Pavarur nga të gjithë krijesat: “Thuaj: “Allahu është Krijuesi i çdo gjëje dhe Ai është i Vetmi, Ngadhënjimtari”.” (Er-Rad: 16)
Çdo njeri duhet të dijë gjithashtu se Ai është i fuqishëm që të shkatërrojë gjithë krijesat dhe të mos lërë asnjë prej tyre, dhe mund të krijojë një krijimtari tjetër në vend të tyre. Ka shumë ajete që e dëshmojnë këtë:
“Nëse do, Ai ju dëbon ju o njerëz dhe sjell të tjerë. Allahu ka fuqi ta bëjë këtë.” (En-Nisa: 133)
“Zoti yt është i Vetëmjaftueshmi dhe Zotëruesi i mëshirës. Nëse do, ju zhduk dhe sjell pas jush çfarë të dojë, ashtu si ju ka krijuar nga pasardhësit e popujve të tjerë.” (El-En’am: 133)
“Vallë, a nuk sheh ti se si Allahu ka krijuar me urtësi qiejt dhe Tokën? Nëse dëshiron, Ai mund t’ju zhdukë ju dhe të sjellë një popull të ri; kjo nuk është punë e rëndë për Allahun Fuqiplotë.” (Ibrahim: 19–20)
“O njerëz! Ju jeni të varfër e nevojtarë për Allahun, kurse Allahu s’ka nevojë për asgjë dhe është i Denjë për çdo lavd. Nëse do, Ai ju zhduk dhe sjell krijesa të reja. Kjo gjë nuk është e vështirë për Allahun.” (Fatir: 15–17)
Kur robi bindet për këtë, ai e kupton varfërinë e tij ndaj Tij, nevojën për Të, dhe se nuk ka forcë apo mundësi pa Të, dhe se çdo shpërblim dhe vdekje është në dorën e Tij. Ai e kupton se bota dhe ahireti i përkasin Atij dhe çdo gjë që kërkon nuk mund ta arrijë përveç me urdhërin e Tij, dhe çdo gjë nga e cila frikësohet nuk mund ta shmangë përveç me mbrojtjen e Tij. Çdo ngjarje që ndodh është me qetësinë e Tij. Kështu, zemra e tij lidhet me Të, dëshira e tij drejtohet tek Ai dhe frika e tij përzihet me respekt. Ai e di se është krijuar vetëm për adhurim, kështu që nuk devijon nga ky qëllim i madh dhe fisnik, dhe nuk e humb kohën në gjëra të kota. Sa herë harron, ai kujtohet se Ai e ka krijuar dhe se krijimi është një mirësi që meriton falënderim, dhe qëllimi i krijimit është adhurimi i Tij, duke jetuar në këtë botë i qetë dhe duke shpresuar të arrijë afërsinë e Tij në Ahiret.
Paqja dhe bekimi qoftë mbi Profetin tonë të dashur …….
Shejh Dr. Ibrahim bin Muhamed el-Hakil
Përktheu dhe përshtati
Thirrja.org Nisma për zhvillimin e imamëve – thirrësve
